Apa Itu Cek atau Cheque

Artikel ini akan menerangkan konsep asas tetapi penting dalam dunia perbankan, iaitu “Cek” atau juga dikenali sebagai “Cheque” dalam bahasa Inggeris. Dalam kehidupan moden yang penuh dengan transaksi digital, cek masih memainkan peranan penting sebagai alat pembayaran tradisional di Malaysia.

Artikel ini akan menjelaskan secara terperinci apa itu cek, bagaimana ia berfungsi, jenis-jenis cek yang berbeza, serta kelebihan dan kelemahan yang berkaitan dengan penggunaan cek.

Dengan pemahaman yang lebih mendalam mengenai cek, pembaca akan dapat membuat keputusan yang bijak dalam menggunakan alat pembayaran ini dalam urusan kewangan mereka.

Apa Itu Cek?

Cek atau juga dikenali sebagai “cheque” dalam bahasa Inggeris, ialah sejenis instrumen kewangan yang digunakan sebagai alat pembayaran. Ia merupakan sehelai kertas yang dikeluarkan oleh seorang pemegang akaun bank kepada penerima sebagai arahan kepada bank untuk membayar jumlah wang tertentu kepada penerima tersebut.

Dalam konteks ini, pemegang akaun bank dianggap sebagai “penyedia dana” dan penerima sebagai “penerima dana.” Cek biasanya mencakup butiran seperti jumlah wang yang perlu dibayar, nama penerima, tanda tangan pemegang akaun, dan tarikh cek dikeluarkan.

Cek merupakan salah satu cara tradisional untuk menjalankan urusan pembayaran dan transaksi kewangan, walaupun dalam beberapa tahun terakhir populariti cek mungkin telah berkurangan dengan kemunculan alternatif digital dan transaksi elektronik.

Jenis-Jenis Cek atau Cheque

Terdapat beberapa jenis cek yang lazim digunakan dalam dunia perbankan. Berikut adalah beberapa jenis cek yang umum:

  • Cek Pembayaran: Ini adalah jenis cek yang paling biasa, di mana pemegang akaun bank memberikan arahan kepada bank untuk membayar jumlah wang tertentu kepada penerima cek. Cek ini boleh dicairkan oleh penerima di bank yang ditarik.
  • Cek Tunai: Cek tunai adalah cek yang boleh dicairkan di kaunter bank yang dikeluarkan tanpa perlu memasukkan ke dalam akaun bank. Penerima cek boleh menukarnya dengan wang tunai di bank yang ditarik.
  • Cek Pelbagai Nama: Dalam cek ini, pemegang akaun bank menyediakan butiran cek dengan lebih daripada satu nama penerima. Ini membolehkan cek dicairkan oleh mana-mana daripada nama yang disenaraikan.
  • Cek Berpalang (Crossed Cheque): Cek berpalang mempunyai dua garisan melintang di atas kertas cek. Ini menunjukkan bahawa cek tersebut hanya boleh dicairkan melalui bank dan tidak boleh ditukarkan dengan wang tunai di kaunter bank.
  • Cek Pos: Cek pos biasanya dihantar melalui pos daripada bank kepada pemegang akaun bank. Pemegang akaun kemudiannya boleh membayar cek tersebut dengan mendepositkannya di akaun bank mereka.
  • Cek Tarikh Masa Depan (Post-dated Cheque): Ini adalah cek yang diberi tarikh di masa hadapan. Penerima hanya boleh mencairkannya selepas tarikh yang ditetapkan.
  • Cek Bounced (Cek Tanpa Cukup Dana): Cek ini ditarik dari akaun yang tidak mempunyai baki mencukupi untuk menampung jumlah yang ditulis di cek. Oleh itu, cek ini akan ditolak apabila didepositkan oleh penerima.
  • Cek Perjalanan (Traveler’s Cheque): Cek ini biasanya digunakan untuk pelancongan. Ia disediakan dalam mata wang asing dan boleh ditukarkan dengan wang tempatan di bank atau duit syiling di negara yang dilawati.
  • Cek Pemberian (Gift Cheque): Cek ini dikeluarkan sebagai hadiah atau pemberian. Penerima cek boleh menggunakannya untuk membeli barangan atau perkhidmatan dari kedai atau penyedia perkhidmatan yang dinyatakan.

Setiap jenis cek mempunyai ciri-ciri dan penggunaannya yang tersendiri. Penting untuk memahami jenis-jenis cek ini untuk menjalankan urusan kewangan dengan berkesan.

Komponen Utama Cek atau Cheque

Cek terdiri daripada beberapa komponen utama yang perlu diisi dengan betul untuk menjadikannya sah dan berkesan sebagai alat pembayaran. Berikut adalah komponen utama dalam cek:

  • Tajuk “Cek” atau “Cheque”: Tajuk ini menunjukkan bahawa dokumen ini adalah cek atau cheque.
  • Tarikh: Tarikh penerbitan cek perlu ditulis dengan jelas di bahagian atas cek. Tarikh ini menunjukkan tarikh cek dikeluarkan.
  • Nama Penerima: Nama penuh penerima cek perlu ditulis dengan jelas di bahagian yang dikhaskan. Ini menunjukkan kepada bank siapa yang dibenarkan untuk mencairkan cek.
  • Jumlah dalam Tulisan: Jumlah wang yang perlu dibayar perlu ditulis dalam tulisan (huruf) di bahagian yang dikhaskan. Tulisan ini dianggap lebih dominan jika terdapat perbezaan antara tulisan dan nombor.
  • Jumlah dalam Nombor: Jumlah wang yang perlu dibayar juga perlu ditulis dalam nombor di bahagian yang dikhaskan. Nombor ini menyatakan jumlah wang dengan angka.
  • Tanda Tangan Pemegang Akaun: Tanda tangan pemegang akaun bank perlu ditulis di bahagian bawah cek. Tanda tangan ini adalah tanda persetujuan pemegang akaun untuk membayar jumlah yang dinyatakan.
  • Akaun Nombor: Nombor akaun bank pemegang akaun perlu disertakan dalam cek untuk tujuan rujukan.
  • Nama Bank Pemegang Akaun: Nama bank di mana pemegang akaun mempunyai akaun perlu dinyatakan.
  • Cabang Bank: Nama atau kod cawangan bank di mana cek dikeluarkan perlu disertakan.
  • Nominal: Di bahagian atas kanan cek, terdapat ruang untuk menulis nominal cek dalam bentuk angka dan tulisan sekali.
  • Sekat Pelbagai Nama (Or): Jika diperlukan, penambahan “or” boleh digunakan untuk menunjukkan bahawa cek boleh dicairkan oleh salah satu atau lebih daripada nama yang dinyatakan.
  • Cek Berpalang (Crossing): Garisan melintang di atas cek menunjukkan bahawa cek ini berpalang dan hanya boleh dicairkan melalui bank.

Setiap komponen ini adalah penting dan perlu diisi dengan teliti untuk memastikan cek diterima dan dicairkan dengan lancar. Kesalahan dalam butiran cek boleh menyebabkan masalah semasa pemprosesan transaksi.

Syarat dan Format Penggunaan Cek

Penggunaan cek melibatkan beberapa syarat dan format yang perlu dipatuhi untuk memastikan transaksi berjalan lancar dan sah.

A. Syarat dan Format Cheque

Berikut adalah beberapa syarat dan format yang biasanya diperlukan dalam penggunaan cek:

1. Butiran Cek:

  • Jumlah: Jumlah wang yang perlu dibayar dalam bentuk nombor dan tulisan.
  • Nama Penerima: Nama penuh penerima cek.
  • Tanggal: Tarikh penerbitan cek.
  • Tanda Tangan: Tanda tangan pemegang akaun bank di bahagian bawah cek.
  • Penerbitan oleh Bank: Nama bank pemegang akaun dan cabang bank.

2. Format Tulisan Jumlah: Jumlah wang perlu ditulis dalam tulisan dan nombor. Tulisan biasanya lebih dominan dan akan dianggap sebagai jumlah rasmi jika terdapat perbezaan antara jumlah dalam tulisan dan nombor.

3. Format Tarikh: Tarikh penerbitan cek perlu ditulis dengan jelas dan sah pada bahagian atas cek.

4. Tanda Tangan Pemegang Akaun: Tanda tangan pemegang akaun di bahagian bawah cek adalah penting sebagai tanda pengesahan dan persetujuan pembayaran.

5. Tulisan Jelas: Semua butiran perlu ditulis dengan jelas dan tidak mudah terhapus atau dirubah.

6. Cek Berpalang (Crossed Cheque): Jika cek diberi garisan melintang di atas, ini bermakna cek hanya boleh dicairkan melalui bank dan tidak boleh ditukarkan dengan wang tunai di kaunter bank.

7. Tulis Ulang Jika Perlu: Jika terdapat kesalahan dalam penulisan butiran cek, lebih baik untuk menulis semula cek baru daripada mengoreksi secara manual.

8. Cek Tarikh Masa Depan: Jika cek diberi tarikh di masa hadapan, pastikan ia hanya boleh dicairkan selepas tarikh tersebut.

9. Kepentingan dalam Mata Wang: Nama bank dan cabang tempat cek dikeluarkan perlu disertakan, kerana bank mungkin memerlukan maklumat ini untuk mengesahkan kesahan cek.

10. Pastikan Baki Cukup: Pastikan baki dalam akaun mencukupi untuk menampung jumlah cek sebelum mengeluarkan cek.

11. Penyimpanan dan Kekalkan Resit: Kekalkan salinan resit cek sebagai bukti pembayaran dan rujukan untuk masa hadapan.

12. Sekat Pelbagai Nama (Or): Jika menggunakan cek dengan sekatan “or,” pastikan anda memasukkan lebih daripada satu nama penerima atau nama syarikat yang dinyatakan.

Memahami dan mematuhi syarat dan format penggunaan cek adalah penting untuk mengelakkan sebarang masalah semasa pemindahan wang dan transaksi kewangan.

B. Penggunaan Cek

Cek digunakan sebagai alat pembayaran dan instrumen kewangan dalam pelbagai transaksi. Berikut adalah beberapa penggunaan cek yang umum:

  1. Pembayaran Tagihan: Cek sering digunakan untuk membayar tagihan seperti bil utiliti, sewa, yuran pendidikan, dan lain-lain. Pemegang akaun bank menulis cek kepada penerima, yang kemudian memasukkan cek tersebut ke dalam akaun mereka.
  2. Pembelian Barangan dan Perkhidmatan: Cek boleh digunakan untuk membeli barangan atau perkhidmatan daripada penjual atau penyedia perkhidmatan. Cek ini diberikan sebagai bentuk bayaran yang akan dicairkan oleh penerima.
  3. Pembayaran Gaji: Beberapa majikan menggunakan cek untuk membayar gaji pekerja mereka. Pekerja akan menerima cek gaji yang kemudian boleh dicairkan di bank.
  4. Transaksi Perdagangan: Cek sering digunakan dalam transaksi perdagangan antara perniagaan. Ini memudahkan pembayaran antara pembekal dan pembeli.
  5. Pembayaran Hutang: Cek digunakan untuk membayar hutang kepada pihak lain. Pemegang akaun bank boleh mengeluarkan cek kepada pihak yang berhutang kepada mereka.
  6. Pembayaran Sewa dan Pinjaman: Cek digunakan dalam pembayaran sewa rumah atau pembayaran ansuran pinjaman. Pemegang akaun bank boleh mengeluarkan cek kepada pemilik rumah atau pihak pemberi pinjaman.
  7. Pembelian Hartanah: Dalam beberapa kes, cek digunakan sebagai pembayaran deposit atau pembayaran dalam transaksi hartanah.
  8. Pemberian atau Sumbangan Kebajikan: Individu atau organisasi boleh memberikan cek sebagai sumbangan kebajikan kepada badan amal atau organisasi sosial.
  9. Pembelian Saham: Dalam beberapa keadaan, cek boleh digunakan untuk membeli saham dalam pasaran saham.

Walaupun penggunaan cek masih relevan dalam pelbagai situasi, ia mungkin telah berkurangan dengan kemunculan alternatif transaksi digital dan elektronik yang lebih cekap dan pantas. Walau bagaimanapun, cek masih berfungsi sebagai cara tradisional dalam menjalankan urusan kewangan dan perniagaan.

Cara Menulis Cek

Menulis cek memerlukan penjagaan teliti agar transaksi berjalan lancar dan sah. Berikut adalah langkah-langkah untuk menulis cek:

  1. Isi Tarikh: Tulis tarikh penerbitan cek di sudut kanan atas cek. Tarikh ini menunjukkan hari cek dikeluarkan. Pastikan tarikh yang ditulis adalah sah dan tepat.
  2. Isi Nama Penerima: Di bahagian “Pay to the Order Of” atau “Bayar kepada Orang” atau yang serupa, tulis dengan jelas nama penerima cek. Pastikan nama ini adalah betul dan tepat untuk mengelakkan kesilapan.
  3. Isi Jumlah dalam Tulisan: Tulis jumlah wang yang perlu dibayar dalam tulisan (huruf). Tulisan ini perlu jelas dan tepat, dan harus mencerminkan jumlah yang ditulis dalam nombor. Misalnya, “Seratus Ringgit Sahaja.”
  4. Isi Jumlah dalam Nombor: Tulis jumlah wang dalam bentuk nombor di bahagian yang dikhaskan. Pastikan nombor ini mencerminkan jumlah yang ditulis dalam tulisan. Misalnya, “RM100.00.”
  5. Tandatangan Pemegang Akaun: Di bahagian bawah cek, tandatangan dengan jelas seperti yang terdapat dalam akaun bank anda. Tandatangan ini adalah tanda pengesahan dan persetujuan pembayaran.
  6. Sertakan Nombor Akaun: Di bawah tandatangan anda, sertakan nombor akaun bank anda untuk rujukan.
  7. Nyatakan Nama Bank: Tulis dengan jelas nama bank di mana anda memegang akaun di bahagian “Bank Name.” Ini adalah tempat di mana cek akan dicairkan.
  8. Sertakan Cabang Bank: Jika diperlukan, tulis nama atau kod cawangan bank di bahagian “Branch.” Ini membantu bank mengesahkan di mana cek dikeluarkan.
  9. Tulis Nominal: Di bahagian atas kanan cek, tulis nominal cek dalam bentuk angka dan tulisan sekali. Misalnya, “RM100.00 Seratus Ringgit Sahaja.”
  10. Cek Berpalang (Crossing): Jika ingin menerapkan crossing, gambar garisan melintang di atas cek.
  11. Isi Ruang Kosong: Pastikan tidak ada ruang kosong yang besar di cek, untuk mengelakkan penambahan jumlah oleh pihak yang tidak sah.
  12. Sekat Pelbagai Nama (Or): Jika perlu, gunakan perkataan “or” untuk menunjukkan cek boleh dicairkan oleh salah satu atau lebih nama yang dinyatakan.
  13. Sahkan Semula Sebelum Menyerahkan: Semak butiran cek dengan teliti sebelum menyerahkan. Pastikan semua maklumat betul dan tepat.
  14. Kekalkan Salinan: Simpan salinan cek atau resit sebagai bukti transaksi.

Menulis cek dengan teliti adalah penting untuk memastikan transaksi yang sah dan lancar. Jika anda tidak pasti, anda boleh merujuk kepada cek yang telah diisi sebelumnya atau mendapatkan bantuan daripada kakitangan bank.

Agensi yang Mengeluarkan dan Cek Tunai

Berikut adalah beberapa instansi yang biasanya mengeluarkan dan mencairkan cek:

Mengeluarkan Cek:

  • Individu: Individu boleh mengeluarkan cek untuk membayar tagihan, sewa, atau transaksi lain kepada penerima.
  • Syarikat dan Perniagaan: Syarikat dan perniagaan mengeluarkan cek untuk membayar gaji, pembelian, hutang, dan transaksi perniagaan lain.
  • Majikan: Majikan mengeluarkan cek gaji kepada pekerja sebagai pembayaran untuk perkhidmatan mereka.
  • Institusi Pendidikan: Institusi pendidikan boleh mengeluarkan cek untuk membayar yuran pendidikan atau bantuan kewangan kepada pelajar.
  • Badan Amal: Badan amal dan organisasi kebajikan boleh mengeluarkan cek sebagai sumbangan atau bantuan kepada penerima.

Mencairkan Cek:

  • Individu dan Penerima: Penerima cek boleh membawanya ke bank mereka untuk dicairkan.
  • Bank Penerima: Penerima cek boleh membawanya ke bank yang dinyatakan di cek untuk dicairkan (Contoh: Maybank, Bank Islam, BSN, Dan Lain-lain).
  • Kaunter Bank: Individu atau penerima cek boleh membawanya ke kaunter bank tempatan untuk dicairkan.
  • Mesin Deposit Tunai (CDM): CDM boleh digunakan untuk mendepositkan cek ke dalam akaun bank. Bank kemudian akan memprosesnya.
  • Pusat Cek: Beberapa bank mempunyai pusat pemprosesan cek yang dicairkan secara automatik.
  • ATM: Dalam beberapa kes, cek boleh dicairkan melalui ATM yang mempunyai fungsi ini.
  • Bank Korresponden: Jika cek dikeluarkan oleh bank asing, penerima mungkin perlu membawanya ke bank korresponden di negara mereka untuk dicairkan.

Penting untuk memeriksa dengan bank mengenai cara dan tempoh untuk mencairkan cek, terutama jika anda menerima cek dari sumber luar negara atau bank yang berbeza.

Masa Berlaku Cek

Cek mempunyai tempoh masa berlaku yang perlu diambil kira untuk memastikan cek itu masih sah untuk dicairkan. Tempoh masa berlaku cek bergantung kepada undang-undang dan peraturan tempatan. Di Malaysia, tempoh berlaku cek adalah seperti berikut:

  1. Cek Biasa (Bearer Cheque): Cek ini biasanya mempunyai tempoh berlaku selama enam bulan dari tarikh yang tertulis di cek. Selepas tempoh enam bulan, cek ini mungkin tidak lagi sah dan boleh ditolak oleh bank.
  2. Cek Pelbagai Nama (Order Cheque): Cek ini juga mempunyai tempoh berlaku selama enam bulan dari tarikh tertulis. Pada akhir tempoh ini, cek mungkin akan dianggap tidak sah.
  3. Cek Tarikh Masa Depan (Post-dated Cheque): Cek ini mempunyai tempoh berlaku yang tertakluk kepada tarikh yang ditetapkan. Cek ini hanya boleh dicairkan selepas tarikh yang ditetapkan.

Baca juga:

Walaupun tempoh berlaku biasanya adalah enam bulan, ini boleh berbeza bergantung kepada undang-undang dan peraturan di negara anda. Oleh itu, adalah penting untuk memastikan tarikh berlaku cek dan mengambil tindakan sebelum tamat tempoh berlaku jika perlu.

Adalah disyorkan untuk tidak menulis cek terlalu awal atau terlalu jauh dari tarikh yang dikehendaki untuk mengelakkan cek tamat tempoh sebelum ia dapat dicairkan. Jika penerima cek tidak dapat memcairkannya dalam tempoh berlaku, anda mungkin perlu mengeluarkan cek baru atau mendapatkan nasihat daripada bank.

Optimized by Optimole